Mensen die onterecht als verdachte zijn aangemerkt, blijven vaak geregistreerd in gevoelige politiedatabanken, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Ondanks wettelijke verplichtingen om deze gegevens te verwijderen, gebeurt dit zelden. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en deskundigen uiten ernstige zorgen over deze nalatigheid.

In de afgelopen vier jaar concludeerde het Openbaar Ministerie (OM) bijna 20.000 keer dat iemand onterecht als verdachte werd aangemerkt. Toch beoordeelde het OM in slechts 392 gevallen of de bijbehorende gegevens, zoals gezichtsfoto’s en vingerafdrukken, moesten worden verwijderd. Deze gegevens blijven vaak opgeslagen in databanken, waaronder die voor gezichtsherkenning, zonder dat dit strikt noodzakelijk is. Volgens Maša Galič, onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam, is dit zorgwekkend. “Gevoelige gegevens mogen alleen worden bewaard als dat strikt noodzakelijk is. Het geeft een slecht signaal af dat politie en justitie hun eigen wetten niet naleven.”

Justitie en politie lopen achter
Wanneer iemand onterecht als verdachte is aangemerkt, moet het OM dit doorgeven aan Justid, de beheerder van de Strafrechtketendatabank (SKDB). Hier wordt beoordeeld of gegevens verwijderd moeten worden. Door gebrek aan beoordelingen blijven de gegevens echter onterecht opgeslagen.
In 2021 constateerde het ministerie van Justitie dat mogelijk 80.000 mensen onterecht geregistreerd staan. Tot nu toe zijn slechts 6.000 registraties verwijderd. Begin 2025 moet dit proces afgerond zijn.
De AP doet momenteel onderzoek naar het gebruik van gezichtsherkenning door de politie. Dit is nodig, zegt Zuiderveen Borgesius, omdat er geen nieuwe wet is aangenomen voor de technologie. “Het is zorgwekkend dat duizenden mensen onterecht geregistreerd staan, terwijl het nut voor opsporing onduidelijk blijft.”
Deskundigen benadrukken dat dergelijke fouten onacceptabel zijn in een rechtsstaat. Het ministerie werkt aan structurele oplossingen, maar verwacht pas in 2026 verbeteringen door te voeren.