De overheid heeft sinds 2016 meer dan 168 miljoen euro voorgeschoten aan slachtoffers van misdrijven. Maar van dat bedrag is tot nu toe pas 49 miljoen euro door veroordeelde daders terugbetaald. Het terugvorderen bij de daders duurt namelijk vaak jaren. Dat schrijft de NOS op basis van cijfers van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB).

Wanneer een rechter in een strafzaak bepaalt dat een dader schadevergoeding moet betalen, schiet de overheid dat bedrag vaak voor. Zo hoeven slachtoffers niet eindeloos te wachten op hun geld, bijvoorbeeld omdat een dader gevangen zit of simpelweg geen geld heeft. Jaarlijks gebeurt dit bij zo’n 9000 zaken. Daarna probeert het CJIB het bedrag alsnog bij de dader te innen.

Terugbetaling gaat moeizaam
Uit de cijfers blijkt dat het terughalen van het geld vaak veel tijd kost. Van de voorschotten uit 2016 is inmiddels zo’n tweederde terugbetaald. Maar van de bedragen die vorig jaar werden voorgeschoten, is nu pas 10 procent binnen.
Volgens het CJIB lukt het uiteindelijk in 80 procent van de gevallen om het volledige bedrag te innen. Vooral kleinere bedragen worden meestal betaald. Grote schadevergoedingen zijn daarentegen veel lastiger terug te vorderen.

Betalen duurt soms tientallen jaren
Soms kan het innen van geld tientallen jaren duren. Zo wist het CJIB vorig jaar nog ruim 25.000 euro op te halen bij een oplichter uit 2001, die destijds niet-bestaande vakantiehuisjes verhuurde. Nadat hij jarenlang in het buitenland zat, kon hij alsnog worden aangesproken op zijn schuld toen hij weer in Nederland opdook.
Ook vorig jaar incasseerde het CJIB in totaal 27 miljoen euro aan voorschotten, deels uit oude zaken.

Niet altijd verhaalbaar
Toch lukt het niet in alle gevallen om het geld terug te krijgen. Zo zullen daders die levenslang vastzitten of helemaal geen vermogen hebben, weinig kunnen terugbetalen. In de zaak rond tramaanslagpleger Gökmen T. kregen de slachtoffers weliswaar hoge schadevergoedingen toegewezen, maar het is vrijwel uitgesloten dat de terrorist dat ooit uit eigen zak kan betalen.
Ook in internationale zaken stuit het CJIB op grenzen. Zo werd in de MH17-zaak bijna 17 miljoen euro aan schadevergoeding uitgekeerd aan nabestaanden, maar de daders bevinden zich in Rusland en blijven daarmee buiten het bereik van de Nederlandse justitie.

Schadevergoedingen steeds hoger
Volgens het CJIB neemt het aantal toegewezen schadevergoedingen toe en worden de bedragen ook steeds hoger. De overheid schiet daardoor steeds vaker forse bedragen voor.
Toch is dat volgens slachtofferorganisaties vaak nog niet genoeg. Zij signaleren dat veel slachtoffers alsnog in financiële problemen komen. Het kabinet onderzoekt daarom of de regeling kan worden uitgebreid en of schadevergoedingen verder verhoogd kunnen worden.