Het dodelijke schietincident in Capelle aan den IJssel, waarbij een 15-jarige jongen door een agent werd neergeschoten, heeft de discussie over vuurwapengebruik door de politie opnieuw op scherp gezet. Het slachtoffer had samen met twee anderen een fatbike gestolen en de eigenaar met een vuurwapen bedreigd. Na een aantal waarschuwingen is gericht geschoten op de jongen.

Het komt zelden voor dat agenten in Nederland gericht schieten. Uit politiecijfers blijkt dat dit vorig jaar dertien keer gebeurde, tegenover ruim 1700 keer dat het wapen werd getrokken. Slechts één keer leidde dat tot een dodelijk slachtoffer. In 2023 viel geen enkel dodelijk slachtoffer door politiekogels, in de jaren daarvoor gemiddeld drie.
Het gebruik van vuurwapens is vastgelegd in de ambtsinstructie. Agenten mogen schieten bij noodweer, als waarschuwing of om iemand aan te houden, mits er sprake is van een ernstig misdrijf. Volgens politiewetenschapper Jaap Timmer was dat in Capelle het geval. De jongen zou een fatbike hebben gestolen en daarbij een vuurwapen hebben gebruikt. “Dat maakt hem vuurwapengevaarlijk”, aldus Timmer. Toen de verdachte bovendien niet reageerde op waarschuwingen en op de vlucht sloeg, ontstond volgens hem een risico voor de samenleving.

Mensenwerk in zeer gespannen context

Hoewel agenten tijdens hun training leren laag te richten om dodelijk letsel te voorkomen, is dat in een hectische situatie niet altijd mogelijk. Zowel de verdachte als de politie zijn in beweging, waardoor precies mikken moeilijk is. “Het blijft mensenwerk, in een zeer gespannen context”, zegt politievakbondsman Patrick Fluyt.
De Rijksrecherche onderzoekt nu het optreden van de agent, zoals gebruikelijk bij schietincidenten. In de meeste gevallen oordeelt het Openbaar Ministerie dat politiemensen handelden volgens de regels en volgt geen vervolging. Toch zijn er uitzonderingen, zoals de zaak in Delft in 2018, waar nabestaanden een strafzaak afdwongen.
Of dat ook in Capelle zal gebeuren, is nog onzeker. Duidelijk is wel dat het schietincident uitzonderlijk is en veel vragen oproept over proportionaliteit en de risico’s die politiemensen dagelijks lopen.