De politie luidt de noodklok over een nieuwe manier waarop criminelen geld witwassen: via zogeheten cryptopinpassen. Deze kaarten functioneren als gewone bankpassen, maar worden opgeladen met cryptovaluta. Bij betalingen worden die cryptomunten automatisch omgezet in euro’s, zodat de winkelier direct uitbetaald wordt, maakte Nieuwsuur bekend.

Volgens de politie maakt juist die directe koppeling de cryptokaarten aantrekkelijk voor criminelen. De controle op deze passen schiet wereldwijd tekort en toezichthouders hebben moeite om handhaving effectief uit te voeren. “Als het bedrijf achter de kaart in het buitenland zit, is het voor Nederlandse toezichthouders bijna onmogelijk om toezicht te houden”, zegt Pim Jansonius van de politie tegenover Nieuwsuur.
Criminelen gebruiken al jaren cryptovaluta om geldstromen buiten het zicht van banken te houden. Rolf van Wegberg, hoofddocent cybercrime aan de TU Delft, benadrukt in het actualiteitenprogramma dat crypto niet alleen wordt ingezet bij ransomware-aanvallen, maar ook als betaalmiddel in het criminele circuit. Cryptokaarten versterken dat probleem, vooral omdat ze zijn aangesloten op de netwerken van Visa en Mastercard en vrijwel overal bruikbaar zijn.

Versnipperd toezicht
Er is sprake van versnipperd toezicht. Bedrijven die cryptokaarten uitgeven zijn actief in meerdere landen en vallen onder uiteenlopende wetgeving. In sommige gevallen wordt er nauwelijks gecontroleerd of gebruikers zijn wie ze zeggen te zijn, stelt hoogleraar witwassen Joras Ferwerda. “Als iemand onder een valse naam een kaart krijgt, wordt traceren vrijwel onmogelijk.”
Zowel Ferwerda als Van Wegberg roepen op tot meer verantwoordelijkheid van creditcardbedrijven. “We vertrouwen op het logo van Visa of Mastercard, dus mogen we ook verwachten dat ze hun netwerk schoonhouden”, aldus Ferwerda.
Visa en Mastercard stellen in een reactie dat ze geen illegale activiteiten op hun netwerken toestaan en dat aanbieders die geen identiteitscontrole uitvoeren worden onderzocht. Toch blijven cryptopassen voorlopig een kwetsbare schakel in de strijd tegen witwassen.