Hoewel het aantal steekpartijen waarbij jongeren zijn betrokken in 2020 iets is gedaald ten opzichte van 2019, blijft het een bron van zorg, zo zegt de politie. Niet alleen omdat het om ruim 400 incidenten gaat, maar ook omdat steeds vaker messen bij jongeren worden aangetroffen. Een nieuwe aanpak lijkt effect te hebben.

Het geven van straf aan jongeren of hun ouders blijkt weinig effectief. Jongeren dragen steeds vaker messen ‘omdat anderen dat ook doen’ en nemen een eventuele boete voor lief. Vorig jaar werden 408 jongeren (tot 18 jaar) opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij een steekpartij. In 2019 waren het er 413, maar in 2018 nog ‘maar’ 201. In 2017 ging het om 162 jongeren. Het aantal in beslaggenomen steekwapens liep op van 485 in 2017, tot 740 in 2018, 1375 in 2019 en 1554 in 2020. Volgens Pauline Klomp, hoofd Zorg en Veiligheid bij de Nationale Politie, komt die stijging overigens ook omdat er beter gecontroleerd en geregistreerd wordt.

Steden
Een duidelijke trend is ook dat de zware jeugdcriminaliteit meer naar de steden verschuift. Het gaat dan niet alleen om steden in de Randstad. In heel Nederland merkt de politie dat jongeren vooral in de steden vaker een mes op zak hebben en dat gebruiken ook. Er wordt inmiddels een half jaar gewerkt aan een messenverbod, maar het is nog niet bekend wanneer dat van kracht wordt.
Volgens Klomp is zo’n verbod echter niet voldoende. Ook de achtergronden van het geweld zullen moeten worden aangepakt. Zij doelt daarbij op moeilijke thuissituaties van jongeren, armoede en geweld binnen de familie. Lokaal maatwerk zal nodig zijn om het probleem vanuit die invalshoeken aan te pakken.

Praktijk
In Zaanstad werd een dergelijke aanpak vorig jaar september aan de praktijk getoetst. De politie werd getipt over een vechtafspraak tussen Zaanse jeugdbendes. De vechtpartij werd voorkomen door de aanhouding van 36 minderjarigen. Daarbij werden verschillende steekwapens aangetroffen. Alle jongeren werden naar een sporthal overgebracht, waar zij door hun ouders konden worden opgehaald. Maar eerst moesten zij met hun ouders langs een aantal informatiestands van de politie, jongerenwerk en de gemeente. Daar werden zij gewezen op de mogelijke sancties voor het dragen van messen en kregen zij hulp aangeboden voor het gezin. “Zo pak je de problemen ter plekke aan”, stelt Klomp. “Voor de jongeren maak je meteen concreet: dit is het strafrechtelijke gevolg en dat is de mogelijke hulp. Met de hele gemeenschap kun je de jeugd zo op het rechte pad krijgen.”