De politie zet steeds vaker zogenoemde lok-opa’s en lok-oma’s in om daders van bankhelpdeskfraude op heterdaad aan te houden. De inzet van deze undercovermethode heeft onlangs geleid tot de veroordeling van een 32-jarige man uit Amsterdam. De politierechter legde hem een gevangenisstraf van drie maanden op wegens zijn betrokkenheid bij een poging tot bankhelpdeskfraude. Het Openbaar Ministerie (OM) had een celstraf van zes maanden geëist.

Volgens het OM is bankhelpdeskfraude nog altijd een van de meest voorkomende vormen van financiële cybercriminaliteit in Nederland. Jaarlijks worden duizenden mensen slachtoffer van criminelen die zich telefonisch voordoen als medewerkers van een bank. Met geraffineerde verhalen weten zij slachtoffers ertoe te bewegen bankpassen, pincodes en waardevolle bezittingen af te staan of toegang te geven tot hun bankrekening. Vooral ouderen en andere kwetsbare personen zijn regelmatig doelwit van deze vorm van oplichting, waarbij jaarlijks miljoenen euro’s worden buitgemaakt.

Speciaal getrainde undercoveragenten

Om deze criminaliteit effectiever te bestrijden, zet de politie speciaal getrainde undercoveragenten in die zich voordoen als kwetsbare ouderen. Deze zogenoemde lok-opa’s en lok-oma’s worden bewust benaderd door fraudeurs, waarna de politie kan ingrijpen zodra een koerier verschijnt om bankpassen of waardevolle eigendommen op te halen.
In de zaak die nu voor de rechter kwam, werd een lok-opa begin maart telefonisch benaderd met de mededeling dat sprake zou zijn van een verdachte transactie op zijn bankrekening. De oplichter vertelde dat de bankpas moest worden vervangen en dat vanwege een reeks inbraken in de wijk ook kostbare bezittingen tijdelijk veilig konden worden opgeslagen. Kort daarop verscheen een koerier om de enveloppen met de bankpas en waardevolle spullen op te halen.

Net zo strafbaar als bij echt slachtoffer

Volgens het OM wist de verdachte dat hij deelnam aan een vorm van bankhelpdeskfraude. Nadat hij de enveloppen had meegenomen, keerde hij zelfs terug omdat volgens afspraak een kostbaar horloge ontbrak. Op dat moment kon hij worden aangehouden.
Hoewel er in deze zaak geen daadwerkelijk slachtoffer was doordat de politie gebruikmaakte van een lok-opa, benadrukte het OM dat de strafbaarheid van de feiten hierdoor niet vermindert. De officier van justitie wees daarbij ook op eerdere veroordelingen van de verdachte voor vergelijkbare delicten. De politierechter achtte de poging tot oplichting bewezen en veroordeelde de man uiteindelijk tot een gevangenisstraf van drie maanden. Met de inzet van lok-opa’s en lok-oma’s hopen politie en justitie meer daders van bankhelpdeskfraude vroegtijdig te kunnen opsporen en aanhouden.