Het aantal agressie-incidenten tegen personeel van de Nederlandse Spoorwegen blijft stijgen en zet de veiligheid in het openbaar vervoer verder onder druk. Uit recente cijfers blijkt dat NS-medewerkers vorig jaar 1.132 keer te maken kregen met agressie, tegenover 1.095 incidenten een jaar eerder. Hoewel het aantal letselgevallen daalde van 338 naar 304, gaat het nog altijd om gemiddeld drie incidenten per dag.

Opvallend is dat de agressie zich steeds vaker richt op medewerkers Veiligheid & Service, de zogeheten treinboa’s en minder op conducteurs en machinisten. Tegen deze achtergrond is NS gestart met een proef waarbij 75 treinboa’s worden uitgerust met een korte wapenstok. De eerste trainingen zijn inmiddels begonnen in het leercentrum in Amersfoort, waar medewerkers intensief worden voorbereid op het verantwoord en proportioneel gebruik van dit geweldsmiddel. Eind april zullen de eerste boa’s daadwerkelijk met de wapenstok hun dienst starten. Het gaat om medewerkers van de standplaatsen Rotterdam, Den Haag, Zwolle en Den Bosch. In totaal telt NS circa 680 V&S-medewerkers.

Noodzakelijk

Volgens NS is de proef noodzakelijk vanwege de veranderde werkomstandigheden. Medewerkers signaleren een toename van dreiging, wapendracht, verward gedrag en agressie op stations en in treinen. Incidenten waarbij wordt gedreigd met messen of zwaar geweld komen vaker voor. De wapenstok moet in zulke situaties vooral helpen om afstand te creëren en de-escalerend te werken. Afschrikking is daarbij een belangrijk neveneffect.
De training richt zich niet alleen op techniek, maar vooral op situational awareness en juridische kaders. Medewerkers leren wanneer inzet is toegestaan en hoe zij hun handelen moeten verantwoorden. NS benadrukt dat het gebruik altijd proportioneel moet zijn en dat de wapenstok geen vervanging is van andere middelen of communicatie.
De proef loopt één jaar en wordt daarna geëvalueerd. Parallel hieraan neemt NS aanvullende maatregelen om de veiligheid te verbeteren. Zo worden hoofdconducteurs later dit jaar uitgerust met bodycams en investeert het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat samen met ProRail en vervoerders in het veiliger maken van stations. Ook pleit NS voor uitbreiding van bevoegdheden voor treinboa’s om zelfstandig identiteiten vast te stellen. Uiteindelijk is het doel helder: medewerkers moeten hun werk veilig kunnen uitvoeren en na hun dienst ongedeerd naar huis kunnen terugkeren.