ProRail intensiveert de inzet van cameratoezicht en innovatieve technologieën om de veiligheid en betrouwbaarheid van het Nederlandse spoor verder te vergroten. In 2026 worden in totaal 288 bestaande camerasystemen langs het spoor vervangen door nieuwe, slimme camera’s die zijn uitgerust met geavanceerde analysetechnologie. Daarnaast onderzoekt de spoorbeheerder de inzet van autonoom vliegende drones als aanvulling op het vaste toezicht.

Met deze maatregelen wil ProRail incidenten sneller signaleren, escalatie voorkomen en de impact op reizigers en goederenvervoer beperken. De nieuwe camerasystemen maken gebruik van kunstmatige intelligentie om afwijkend en potentieel gevaarlijk gedrag automatisch te herkennen. Daarbij gaat het onder meer om mensen die zich onbevoegd op of nabij het spoor begeven, voertuigen die vast komen te staan bij overwegen, koperdiefstal en vandalisme. In tegenstelling tot traditioneel cameratoezicht analyseren de systemen zelf de beelden en geven zij gericht meldingen af. Medewerkers hoeven daardoor minder continu te kijken en kunnen sneller en gerichter handelen wanneer zich een incident aandient.

Smart Monitoring Room

Alle camerabeelden en meldingen komen samen in de Smart Monitoring Room, waar ProRail 24 uur per dag toezicht houdt op risicolocaties verspreid over het hele land. Op een grote videowall worden livebeelden van zogenoemde hotspots getoond, terwijl aanvullende schermen meldingen van de slimme camera’s laten zien. Dankzij beeldherkenning kan het systeem onderscheid maken tussen reguliere werkzaamheden en risicovolle situaties, bijvoorbeeld door te herkennen of iemand een oranje veiligheidsvest en helm draagt.
Wanneer een situatie als onveilig wordt aangemerkt, schakelt de Smart Monitoring Room direct met de Meldkamer Spoor. Van daaruit kunnen machinisten worden gewaarschuwd om hun snelheid te verminderen of te stoppen, en kan indien nodig contact worden gelegd met politie of incidentenbestrijders. Volgens ProRail voorkomt deze snelle keten van signalering en opvolging niet alleen ongevallen, maar ook langdurige stremmingen op het spoor.

Meerwaarde van drones

De effectiviteit van cameratoezicht is volgens de spoorbeheerder inmiddels overtuigend aangetoond. Onderzoek laat zien dat op locaties waar cameratoezicht wordt gecombineerd met fysieke maatregelen, zoals hekken, het aantal zelfdodingen met circa 45 procent afneemt. Daarmee levert het toezicht niet alleen een bijdrage aan de veiligheid van het spoor, maar ook aan het terugdringen van maatschappelijke schade en verstoringen van de dienstregeling.
Naast vaste camera’s kijkt ProRail nadrukkelijk naar de meerwaarde van drones. Deze ‘vliegende camera’s’ kunnen zelfstandig opstijgen, vooraf ingestelde routes volgen en met behulp van AI afwijkingen herkennen. Tijdens pilots, onder meer op de Maasvlakte, is gebleken dat drones snel overzicht geven over grote afstanden spoor en waardevolle informatie leveren bij incidenten of na extreme weersomstandigheden. Ook kunnen zij helpen bij het vroegtijdig signaleren van onderhoudsbehoefte.

Belemmerende wetgeving

Hoewel in landen als België en Frankrijk drones al op grotere schaal worden ingezet voor spoorinspecties, vormen de strengere Nederlandse wet- en regelgeving nog een belemmering voor langdurige en grootschalige inzet. ProRail spreekt desondanks van veelbelovende resultaten en ziet drones als een belangrijke aanvulling op het bestaande cameratoezicht.
Volgens de spoorbeheerder is met de huidige uitbreiding een belangrijke stap gezet, maar is er nog ruimte voor verdere groei. Extra investeringen in slimme camera’s en drones zouden kunnen leiden tot minder storingen, een hogere betrouwbaarheid van het spoor en een verdere verbetering van de veiligheid voor reizigers, omwonenden en spoorpersoneel.