De Nederlandse rechtsstaat verkeert in gevaar, waarschuwen rechters Fred van der Winkel (rechtbank Overijssel) en Bart van Meegen (rechtbank Amsterdam) in het AD. De bescherming tegen politieke inmenging is minimaal. “Wat in Polen en Hongarije gebeurt, kan hier ook”, stellen zij.

Rechters wijzen op de recente motie die de Tweede Kamer aannam, waarmee de Raad voor de rechtspraak meer bevoegdheden krijgt. Deze raad beheert financiën, bedrijfsvoering en benoemt rechtbankpresidenten, maar valt direct onder de minister van Justitie, die zelf leden van de raad benoemt. Hierdoor heeft de regering indirect invloed op de rechtspraak. Van der Winkel noemt de scheiding der machten ‘flinterdun’. Hij vreest dat een kwaadwillende regering kritische rechtbankpresidenten kan vervangen of ‘lastige’ rechters kan verwijderen, zoals gebeurde in Polen en Hongarije.

Onafhankelijkheid cruciaal
Een sterke, onafhankelijke rechtspraak is essentieel voor vrijheid, benadrukt Van der Winkel. “Het is geen luxe, maar noodzakelijk zodat burgers vrij kunnen leven binnen de staat.” Daarom pleiten rechters voor een sterkere verankering van de rechterlijke organisatie in de Grondwet. Hoewel dit geen absolute garantie biedt, kan het een buffer zijn tegen politieke inmenging. Daarnaast moet de navelstreng tussen de Raad voor de rechtspraak en de minister worden doorgeknipt. Dit zou rechtbanken en de raad de onafhankelijkheid geven om hun bestuurders zelf te kiezen, zonder politieke inmenging.

Gevaar voor democratie
Hoogleraren als Jonathan Soeharno en oud-Hoge Raad-president Geert Corstens delen deze zorgen. Zij wijzen erop dat Nederland een laagdrempelige rechtsstaat heeft, wat kwetsbaar maakt voor politieke invloed. Anti-overheidsgevoelens en beschuldigingen van radicale politici, zoals Geert Wilders en Thierry Baudet, versterken deze dreiging.
Van der Winkel waarschuwt: “Als de machten niet gescheiden blijven, riskeren we een dictatuur.” Een onafhankelijk rechtssysteem biedt burgers bescherming en stabiliteit, ook in tijden van politieke turbulentie.