De kans op ernstige natuur- en bosbranden in Nederland neemt de afgelopen jaren duidelijk toe. Uit een analyse van RTL Nieuws blijkt dat het aantal dagen waarop de weersomstandigheden een hoog risico op natuurbranden veroorzaken bijna is verdubbeld ten opzichte van de voorgaande decennia. Daarmee schuift een probleem dat voorheen vooral werd geassocieerd met Zuid-Europese landen steeds verder op naar Noordwest-Europa.

Op basis van gegevens van de internationale Fire Weather Index, een wereldwijd gebruikte meteorologische graadmeter voor natuurbrandgevaar, telde Nederland tussen 1986 en 2015 gemiddeld zeventien dagen per jaar met een verhoogd risico. Sinds 2016 is dat opgelopen naar gemiddeld 32 dagen per jaar. Ook in de buurlanden is dezelfde ontwikkeling zichtbaar. In België steeg het aantal risicodagen van zestien naar 36 per jaar, terwijl Duitsland een toename liet zien van 51 naar 84 dagen.
Volgens deskundigen ontstaat een verhoogd natuurbrandrisico door een combinatie van hoge temperaturen, weinig neerslag, lage luchtvochtigheid en wind. Vooral langdurige hitte en droogte zorgen ervoor dat vegetatie sterk uitdroogt, waardoor een kleine ontstekingsbron voldoende kan zijn om een grote natuurbrand te veroorzaken. In de meeste gevallen is menselijk handelen de oorzaak van een brand, bijvoorbeeld door een weggegooide sigaret, een barbecue, een hete uitlaat of een vonk uit een elektriciteitsleiding.

Klimaatverandering

De toenemende risico’s sluiten aan bij de extreme natuurbranden die deze zomer grote delen van Frankrijk en Spanje hebben getroffen. Onderzoekers van World Weather Attribution concludeerden onlangs dat door mensen veroorzaakte klimaatverandering de kans op de hete en droge omstandigheden die deze branden mogelijk maakten aanzienlijk heeft vergroot. In Frankrijk is inmiddels al bijna veertig procent meer natuurgebied afgebrand dan tijdens het vorige recordjaar in 2022.
Ook Nederlandse veiligheidsorganisaties bereiden zich voor op een toekomst waarin natuurbranden vaker voorkomen. Het KNMI levert dit jaar voor het eerst dagelijks een natuurbrand-impactverwachting aan specialisten van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). Met deze prognoses kan tot vijftien dagen vooruit worden gekeken naar het verwachte natuurbrandgevaar en de kans op meerdere gelijktijdige branden.
De nieuwe verwachting maakt deel uit van een pilot die moet leiden tot een landelijk expertisecentrum voor natuurbranden. Naast ondersteuning van hulpdiensten is het de bedoeling dat ook inwoners in de toekomst beter worden geïnformeerd over actuele risico’s en het handelingsperspectief bij dreigende natuurbranden.