Het Nederlandse spoornetwerk is niet goed voorbereid op moderne dreigingen zoals sabotage, cyberaanvallen en de toenemende behoefte aan militair vervoer. Dat concludeert het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) in een nieuw adviesrapport dat vandaag is overhandigd aan demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen (Openbaar Vervoer en Milieu).

Volgens het rapport is het spoorstelsel jarenlang ingericht op efficiëntie, punctualiteit en kostenbesparing. Die aanpak voldeed zolang de grootste problemen werden veroorzaakt door slecht weer of technische storingen. Maar het dreigingsbeeld is ingrijpend veranderd, stelt het OFL. Sabotage, digitale aanvallen en hybride dreigingen zijn een reëel risico geworden en de kans op grote incidenten neemt toe.

Slimme camera’s nodig

De recente kabelbrand bij Schiphol tijdens de NAVO-top en verschillende pogingen tot cybersabotage laten zien hoe kwetsbaar de spoorinfrastructuur is. Het OFL pleit daarom voor de invoering van slimme cameradetectiesystemen die verdacht gedrag kunnen herkennen, versterking van de beveiliging rond vitale locaties en investeringen in technologie om drones te weren.
Naast veiligheidsdreigingen neemt ook de druk op het spoor toe door de groeiende vraag naar militair transport. Nederland heeft als NAVO-lidstaat de plicht om snel en veilig grootschalige militaire verplaatsingen mogelijk te maken. Volgens het rapport is het huidige spoor hiervoor onvoldoende uitgerust. Een militaire trein kan het reguliere treinverkeer op een traject tot wel drie uur ontregelen. Zonder extra capaciteit zal de toename van militair vervoer daarom leiden tot vertragingen en hinder voor reizigers en goederenvervoer.

Investeringen en samenwerking noodzakelijk

Het OFL adviseert spoorbeheerder ProRail om zich beter voor te bereiden op grootschalige verstoringen. Dat vraagt om meer reserveonderdelen, extra herstelcapaciteit en draaiboeken voor crisissituaties. Ook moet de samenwerking tussen ProRail, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) worden versterkt.
Voor de uitvoering van de voorgestelde maatregelen is volgens het OFL een investering van minimaal 600 miljoen euro nodig. Alleen dan kan het Nederlandse spoor voldoende weerbaar worden gemaakt tegen de dreigingen van deze tijd.