De stichting ICAM dreigt met een rechtszaak tegen het ministerie van Volksgezondheid (VWS) als dit niet binnen twee weken toezegt ruim 3 miljard euro schadevergoeding te geven aan 6,5 miljoen mensen die het slachtoffer zouden zijn van een datalek bij de GGD. Het gaat hier om mensen die getest of gevaccineerd zijn tegen corona.

In 2020 werden met grote haast systemen opgetuigd, waarmee GGD-medewerkers, maar vooral ook uitzendkrachten, afspraken konden inplannen voor een coronatest. Gegevensbescherming had niet de hoogste prioriteit, waardoor medewerkers zonder probleem gegevens van naar schatting 6,5 miljoen geteste of gevaccineerde cliënten konden inzien. De gegevens waren ook te downloaden en dat gebeurde ook een aantal keer, waarna de gevoelige medische dossiers op illegale marktplaatsen op het dark web opdoken. Van dat laatste zouden 1250 cliënten het slachtoffer zijn geworden. Voor hen eist advocaat Douwe Linders van de stichting ICAM een schadevergoeding van 1500 euro. Omdat de overige cliënten risico hebben gelopen, wil hij dat de GGD hen 500 euro schadevergoeding uitbetaalt.

Crisissituatie
Het kan gebeuren dat de persoonsgegevens worden misbruikt om mensen op te lichten. Bijvoorbeeld via phishing-e-mails. Of dat werkelijk gebeurd is, hoeft in principe niet bewezen te worden als het om een massaclaim gaat. Toch verwachten experts niet dat de GGD ooit veroordeeld gaat worden voor het datalek. Er was sprake van een crisissituatie, waardoor alle prioriteit ging naar het zo snel mogelijk operationeel krijgen van de systemen. Daarbij is niet duidelijk hoeveel mensen daadwerkelijk schade hebben geleden. Hoogleraar Europees aansprakelijkheidsrecht aan de UvA Jeroen Kortmann staat als advocaat grote bedrijven bij die een massaclaim aan hun broek krijgen. Hij stelt dat de massaclaim-wet bedoeld is voor een ‘nauw omschreven groep’ slachtoffers en niet voor iedereen die mogelijk slachtoffer geworden kan zijn. Bestuurslid Astrid Oosenbrug van stichting ICAM denkt daar anders over. VWS werd begin 2021 al door RTL Nieuws op het datalek geattendeerd en heeft het volgens haar nog steeds niet volledig verholpen.

Procesfinanciering
Intussen hebben 80.000 mensen zich bij ICAM aangemeld voor de massaclaim. Het is bij een eventuele rechtszaak aan de rechter om te bepalen of alleen zij of alle 6,5 miljoen cliënten een schadevergoeding krijgen. Als de rechter de stichting in het gelijk stelt, gaat overigens niet al het geld naar de slachtoffers. De stichting moet zo’n 1 miljoen euro kosten maken voor de massaclaim. Dat geld komt van procesfinancier Liesker Procesfinanciering. Het is no-cure-no-pay. Dus als de stichting verliest, is Liesker het geld kwijt. Maar als de rechter meegaat in de eis, strijkt het bedrijf 5 miljoen euro op. Tegenover de NOS noemt directeur Willem van Nijnanten dat een redelijk rendement. Advocaat Kortmann vindt dat er betere regels moeten komen voor procesfinanciers, omdat het nogal eens zou voorkomen dat niet het belang van de slachtoffers, maar hun provisie voorop staat.