Hitachi Rail en het Gemeentelijk Vervoerbedrijf Amsterdam (GVB) hebben met succes een praktijkproef afgerond waarbij reizigers handsfree toegang kregen tot station Amsterdam Centraal. Tijdens de pilot werd gebruikgemaakt van Ultra-Wideband-technologie (UWB), waarmee reizigers automatisch konden inchecken en toegangspoortjes konden passeren zonder een OV-chipkaart, betaalpas of smartphone tevoorschijn te halen.

De proef was onderdeel van een zoektocht naar innovatieve oplossingen die de doorstroming op stations verbeteren en het openbaar vervoer toegankelijker maken. De test vond plaats binnen het Europese onderzoeksproject FP1-MOTIONAL en liep van eind 2025 tot juli 2026. Deelnemers maakten gebruik van speciale UWB-tags die automatisch werden herkend door antennes in de toegangspoortjes. Hierdoor konden zij zonder handeling door de poortjes lopen, ook wanneer zij bagage, boodschappen of een laptop bij zich hadden.
Ultra-Wideband onderscheidt zich van Bluetooth doordat de technologie de afstand niet bepaalt op basis van signaalsterkte, maar door de tijd te meten die radiosignalen nodig hebben om tussen twee apparaten te reizen. Hierdoor kan de positie van een reiziger met een nauwkeurigheid van ongeveer tien centimeter worden vastgesteld. Volgens Hitachi Rail maakt dit een betrouwbare en vrijwel naadloze doorgang door toegangspoortjes mogelijk.

Verbeterde toegankelijkheid

De technologie biedt volgens de betrokken partijen vooral voordelen voor reizigers met een beperkte mobiliteit. Mensen die afhankelijk zijn van een rolstoel, rollator of andere hulpmiddelen hoeven geen betaalmiddel meer uit een tas of jaszak te halen, wat de toegankelijkheid van stations aanzienlijk kan verbeteren. Ook tijdens drukke spitsmomenten kan het systeem bijdragen aan een snellere doorstroming van reizigers.
Voordat de technologie op grote schaal kan worden ingevoerd, moeten internationale standaarden voor UWB-communicatie worden afgerond. Deze worden momenteel ontwikkeld door de brancheorganisatie FiRa. Daarnaast is brede ondersteuning in smartphones noodzakelijk, omdat losse UWB-tags voor grootschalig gebruik volgens Hitachi Rail geen duurzame oplossing vormen.
De proef sluit aan bij de modernisering van het Nederlandse ov-betaalsysteem. De traditionele OV-chipkaart wordt uiterlijk eind 2027 vervangen door het accountgebaseerde OVpay-platform, waarmee reizigers al kunnen in- en uitchecken met een betaalpas, creditcard of mobiele wallet. Volgens Hitachi Rail groeit de belangstelling voor handsfree reizen onder vervoerders en zou Nederland opnieuw een voortrekkersrol kunnen vervullen bij de introductie van deze technologie in het openbaar vervoer.