Steeds vaker blijken processen-verbaal van politie en boa’s zo gebrekkig dat het Openbaar Ministerie (OM) er niets mee kan. In 2023 werd maar liefst 36 procent van de ruim 317.000 ingediende processen-verbaal afgekeurd. In slechts de helft van die gevallen konden de fouten worden hersteld. Gevolg: tienduizenden overtreders bleven onbestraft en de overheid liep miljoenen euro’s mis aan boete-inkomsten.

De fouten doen zich voor bij uiteenlopende overtredingen als wildplassen, openbaar dronkenschap, baldadigheid, rijden zonder rijbewijs en vuurwerkoverlast. Veelvoorkomende gebreken zijn een verkeerd vastgestelde identiteit of het ontbreken van essentiële informatie om het strafbare feit te bewijzen. Zowel de politie als boa’s zijn verantwoordelijk voor de missers, aldus het OM, dat geen verschil ziet in kwaliteit tussen beide groepen.
De problemen zijn niet nieuw. Al in 2012 waarschuwde de Algemene Rekenkamer voor de slechte kwaliteit van processen-verbaal. Hoewel destijds verbetermaatregelen werden aangekondigd, is de situatie juist verslechterd. In 2021 werd 30 procent van de processen-verbaal teruggestuurd; nu is dat 36 procent – een stijging van 20 procent in drie jaar tijd.

Ingekorte opleiding
Een mogelijke oorzaak ligt bij de politieopleiding, die sinds 2021 met een jaar is ingekort. Sindsdien is het aantal fouten toegenomen. Toch legt het OM geen direct verband. De politie wijst vooral op de overgang naar een digitaal systeem, waarbij fouten in het noteren van observaties vaker voorkomen. De kwaliteitscontrole binnen dat systeem is volgens de politie nog in ontwikkeling.
De gevolgen van de fouten zijn fors. Alleen al in 2023 werden naar schatting 57.000 overtredingen niet vervolgd. Over vier jaar gaat het om ruim 200.000 zaken die zonder gevolg bleven. De financiële schade voor de overheid loopt in de miljoenen, al is een exact bedrag moeilijk vast te stellen vanwege de variatie in mogelijke straffen.
De fouten staan haaks op het streven van het OM om efficiënter te werken en zaken sneller af te handelen. OM-topman Rinus Otte uitte al eerder zijn zorgen over de verspilling van tijd en middelen. Volgens het OM worden opsporingsdiensten actief geïnformeerd over fouten, in de hoop de kwaliteit structureel te verbeteren. Intussen loopt binnen de politieopleiding een project om het opstellen van processen-verbaal te professionaliseren.