Minstens zeventig Nederlanders zijn actief binnen het internationale zogenoemde Com-netwerk, een online ecosysteem waarin vooral jongeren worden blootgesteld aan en betrokken raken bij extreme vormen van geweld. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het onderzoeksinstituut The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Het netwerk bestaat uit verschillende online gemeenschappen waarin onder meer dierenmishandeling, mishandeling, aanslagen en zelfdoding worden verheerlijkt of zelfs afgedwongen.

Volgens de onderzoekers varieert de betrokkenheid van Nederlanders van deelname aan chats tot actieve betrokkenheid bij strafbare feiten, zowel als dader als slachtoffer. Binnen het netwerk vervagen die rollen regelmatig. Jongeren worden vaak eerst gemanipuleerd, vernederd of afgeperst en kunnen later zelf anderen onder druk zetten of misbruiken. Die dynamiek zorgt volgens HCSS voor complexe vraagstukken voor justitie en hulpverlening, omdat de klassieke scheidslijn tussen dader en slachtoffer steeds minder duidelijk wordt.

Nihilistisch gewelddadig extremisme

Het Com-netwerk wordt internationaal ook wel aangeduid als nihilistisch gewelddadig extremisme. Het online ecosysteem bestaat uit meerdere overlappende subculturen. De oudste tak, Cyber Com, richt zich vooral op cybercriminaliteit. Daaruit ontstonden later andere groepen, zoals Sextortion Com, waar seksuele afpersing en dwang tot zelfbeschadiging centraal staan. Een volgende ontwikkeling is Offline Com, waarin geweld buiten het internet wordt aangemoedigd, variërend van vandalisme tot mesaanvallen.

No Lives Matter

Binnen deze laatste categorie valt onder meer de groep No Lives Matter, die nadrukkelijk geweld in de fysieke wereld stimuleert. In Nederland lopen momenteel meerdere strafzaken tegen verdachten die in verband worden gebracht met het netwerk. Zo behandelt de rechtbank in Rotterdam deze week een zaak tegen een man die tussen 2020 en 2025 een prominente rol zou hebben gespeeld binnen No Lives Matter.

Drievoudige dreiging

HCSS spreekt van een drievoudige dreiging. Naast het risico op concrete geweldsincidenten waarschuwen onderzoekers voor langdurige psychische schade bij kwetsbare jongeren. Tegelijkertijd zien zij het netwerk als een symptoom van een bredere maatschappelijke ontwikkeling waarin online normvervaging en verheerlijking van geweld toenemen. Volgens het instituut zijn betere preventie, meer digitale opsporingsmogelijkheden en intensiever openbronnenonderzoek noodzakelijk om het snel evoluerende fenomeen effectief te bestrijden.