Secretaris-generaal Dick Schoof (67) van Justitie en Veiligheid is naar voren geschoven als opvolger van minister-president Mark Rutte. Hij was onder meer hoofddirecteur van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), directeur-generaal Openbare Orde en Veiligheid op het ministerie van Binnenlandse Zaken, directeur-generaal politie op het ministerie van Justitie, Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid en hoofd van de inlichtingendienst AIVD.

Er was weinig bekend over eventuele politieke ambities van Schoof. Hij was ruim dertig jaar lid van de PvdA, maar beëindigde zijn lidmaatschap drieënhalf jaar geleden. In een recent gesprek met De Groene Amsterdammer besprak Schoof het politieke klimaat en de verkiezingsoverwinning van de PVV. Hij benadrukte dat als een kwart van de mensen op de PVV stemt, dit niet betekent dat een kwart van de bevolking het mis heeft. Hij gaf toen ook aan dat hij al voor de verkiezingen had besloten door te willen gaan als ambtenaar. Hij noemde zijn functie een machtig mooie baan vanwege de complexiteit.

Morele Grenzen en Verandering
Over de ‘morele pijngrens’ zegt Schoof dat deze ligt bij het aannemen van wetten en grondwetswijzigingen die het voortbestaan van de democratie in gevaar brengen. Maar hij merkte ook op dat de rechtsstaat en democratie altijd aan verandering onderhevig zijn en dat we bijvoorbeeld anders tegen privacy en vrijheid aankijken dan twintig jaar geleden. Hij vindt dat de overheid vaak te lang doet over zaken, wat kan leiden tot verlies van vertrouwen bij burgers. Hij beschreef zichzelf als ‘op mijn manier activistisch’ en benadrukte dat de overheid echt iets kan betekenen voor de samenleving.
Als hoogste ambtenaar op Justitie was Schoof onder andere nauw betrokken bij de discussie over het asielbeleid, die uiteindelijk leidde tot de val van het kabinet in juli. Hij benadrukte dat de politiek beslist en niet de ambtenarij.

Premier van alle Nederlanders
Dick Schoof verklaarde tijdens de persconferentie dat hij ‘premier van alle Nederlanders’ wil zijn. Hij benadrukte dat hij de zorgen van de Nederlandse bevolking serieus wil nemen en aanpakken. Hij streeft naar verbinding ‘met de mensen met – en voor wie – we het doen’. Hoewel hij nog niet in detail wil treden over hoe hij zijn plannen zal realiseren, noemde hij het coalitieakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB ‘ambitieus’. Schoof benadrukte dat zijn plannen voor Nederland in lijn liggen met wat de fractievoorzitters hebben afgesproken. De komende weken zal formateur Richard van Zwol samen met hem en met input van de vier partijen een kabinetsploeg samenstellen. Dit kabinet zal dan de plannen uit het akkoord verder uitwerken tot een regeerprogramma dat volgens Schoof ‘uitstekend’ zal zijn ‘voor alle Nederlanders’.
De afgelopen dagen hebben de leiders van de formerende partijen PVV, VVD, NSC en BBB, onder leiding van formateur Van Zwol, besproken wie de nieuwe minister-president moet worden. De premier zal het extraparlementaire kabinet leiden dat de vier partijen willen vormen. Het streven is om voor het zomerreces, begin juli, een nieuw kabinet te presenteren dat de plannen uit het twee weken geleden bereikte coalitieakkoord zal uitwerken.