De gemeente Utrecht heeft in 2024 bij zeven demonstraties cameradrones ingezet. In één geval werd daarbij ook een videosurveillance-auto gebruikt. Dat blijkt uit antwoorden van burgemeester Sharon Dijksma op vragen van gemeenteraadsfracties van D66, GroenLinks, PvdD, Student & Starter en BIJ1. Aanleiding voor de vragen was een rapport van Amnesty International, waarin zorgen werden geuit over toenemend cameratoezicht en identiteitscontroles bij demonstraties in Nederland.

Volgens Dijksma zijn in 2024 in totaal 522 demonstraties aangemeld. Bij zeven daarvan werd gebruikgemaakt van camerasurveillance via drones. In één van die gevallen reed er ook een surveillancevoertuig mee. Voor het lopende jaar, tot en met 19 mei 2025, zijn bij vier demonstraties drones ingezet. Een videosurveillance-auto is dit jaar nog niet gebruikt.
Naast de drones en surveillancevoertuigen wordt ook gebruik gemaakt van vaste beveiligingscamera’s in de stad. Van het gebruik van deze vaste camera’s tijdens demonstraties wordt echter geen aparte registratie bijgehouden. Beelden worden standaard 28 dagen bewaard, tenzij ze strafbare feiten bevatten; in dat geval worden ze langer bewaard voor opsporingsdoeleinden.

Veiligheidsoverwegingen
Burgemeester Dijksma benadrukt dat het inzetten van camera’s uitsluitend gebeurt vanwege veiligheidsoverwegingen. “Het primaire doel is altijd het beschermen van de demonstratie en haar deelnemers”, aldus Dijksma. “In sommige gevallen maken camerabeelden deel uit van een breder maatregelenpakket om demonstranten te beschermen tegen mogelijke agressie van buitenaf.”
Ze erkent dat het gebruik van camera’s als intimiderend kan worden ervaren. “Wanneer demonstranten aangeven dat zij de inzet van camera’s als bedreigend ervaren, licht de politie ter plaatse toe waarom ze worden ingezet en hoe de beelden worden gebruikt.”
Dijksma stelt bovendien dat er bij demonstraties in Utrecht geen gebruik wordt gemaakt van gezichtsherkenningstechnologie en dat de politie geen preventieve identiteitscontroles uitvoert. De burgemeester zegt het belangrijk te vinden dat demonstraties in Utrecht veilig én vrij kunnen verlopen, en dat maatregelen zorgvuldig worden afgewogen.