Meer inzicht in de achtergrond en kenmerken van jongeren in justitiële jeugdinrichtingen biedt concrete aanknopingspunten voor effectievere behandeling en begeleiding. Dat blijkt uit onderzoek van de Academische Werkplaats Risicojeugd, uitgevoerd in opdracht van het WODC. De studie laat zien dat de populatie jongeren in detentie sterk uiteenloopt en vraagt om een meer gedifferentieerde aanpak.

Uit het onderzoek blijkt dat jongeren in een justitiële jeugdinrichtingen grote verschillen vertonen in leeftijd, achtergrond en problematiek. Factoren zoals de veiligheid van de thuissituatie, schooldeelname en eerdere betrokkenheid bij criminaliteit spelen een belangrijke rol. Op basis van deze kenmerken onderscheiden onderzoekers vijf subgroepen, variërend van jongeren met een laag risicoprofiel en veel beschermende factoren tot jongeren met een hoog geweldsrisico en complexe problematiek.
Achter het delictgedrag schuilt vaak een combinatie van uitdagingen, zoals psychische problemen, licht verstandelijke beperkingen, middelengebruik en een gebrek aan stabiele sociale netwerken. Tegelijkertijd blijkt dat een deel van de jongeren juist gemotiveerd is om gedrag te veranderen en beschikt over positieve aanknopingspunten, zoals ondersteuning vanuit familie of onderwijs.

Verbeterpunten

Hoewel het huidige behandelaanbod binnen de instellingen in veel gevallen aansluit op de behoeften van jongeren, signaleren onderzoekers ook verbeterpunten. Met name voor jongeren met complexe zorgvragen, zoals ernstige psychische problematiek, is het aanbod niet altijd toereikend. Daarnaast vraagt de grote groep jongeren die kort verblijft om snelle diagnostiek en flexibele behandeltrajecten.
De onderzoekers benadrukken het belang van maatwerk, waarbij behandeling en begeleiding beter worden afgestemd op het individuele profiel van de jongere. Ook samenwerking met externe partners, zoals onderwijsinstellingen en zorgorganisaties, speelt daarbij een cruciale rol.
Volgens het WODC kunnen deze inzichten bijdragen aan het verminderen van recidive en het vergroten van de kans op succesvolle terugkeer in de samenleving. Een gerichte aanpak, gebaseerd op kennis van de doelgroep, is daarbij essentieel.