Het kabinet wil dat alle medewerkers van gemeenten en van openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba die werken met paspoorten en identiteitskaarten een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) hebben. De ministerraad heeft daarom besloten om de wijziging van het Paspoortbesluit in consultatie te brengen. De maatregel moet fraude met reisdocumenten helpen voorkomen en is gepland om op 1 januari 2027 in te gaan.

In het verleden is gebleken dat het criminelen lukt Nederlandse paspoorten te verkrijgen bij diverse gemeenten. Corrupte medewerkers leverden in ruil voor geld, paspoorten op bestelling. Met zo’n paspoort kan een crimineel bijvoorbeeld de grens over en buiten het bereik van politie en justitie verder gaan met strafbare activiteiten. Dit schaadt het vertrouwen in het Nederlandse reisdocument en zorgt voor onveilige situaties.
“Er is geen plek voor fraude en corruptie binnen de overheid,” zegt staatssecretaris Eddie van Marum. “Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat een paspoort of identiteitskaart veilig en zorgvuldig wordt uitgegeven. Door medewerkers die dit werk doen regelmatig te screenen, verkleinen we de kans op misbruik en vergroten we de veiligheid van onze medewerkers én de samenleving.”

Zorgplicht voor tweejaarlijkse VOG-controle

Een VOG is een officiële verklaring die een burger kan aanvragen. Het toont aan dat de aanvrager geen strafbare feiten heeft gepleegd die een risico vormen voor de functie. De VOG-verplichting gaat gelden voor medewerkers met een vast of tijdelijk dienstverband, inclusief ingehuurd personeel, die betrokken zijn bij de aanvraag en uitreiking van reisdocumenten. Gemeenten en openbare lichamen krijgen de zorgplicht om elke medewerker bij aanvang van het dienstverband én vervolgens elke 2 jaar opnieuw te laten screenen. Door de tweejaarlijkse herhaling komen ook tijdens het dienstverband eventuele problemen aan het licht.

Geen extra kosten voor burgers en gemeenten

De jaarlijkse kosten voor de VOG-verplichting worden gecompenseerd via het legesstelsel: het rijksdeel van de leges wordt verlaagd, zodat aanvragers van een reisdocument, gemeenten en openbare lichamen niet meer gaan betalen.
De voorgestelde wijziging gaat op dinsdag 16 december 2025 in consultatie, tot februari 2026. Een ieder kan dan op het voorstel reageren. Daarna wordt het voorstel verder in procedure gebracht. De wijziging zal naar verwachting per 1 januari 2027 ingaan. Gemeenten en openbare lichamen hebben vervolgens 1 jaar de tijd om aan de nieuwe verplichting te voldoen.