Waarom melden mensen soms niet, ook als ze dat eigenlijk wél zouden willen? Daarnaar doet het gedragsteam van het CCV onderzoek, samen met het gedragsteam van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). Onlangs presenteerden Noor de Boer (ministerie van Justitie en Veiligheid) en CCV-adviseurs Mirjam Prinsen en Mick Claessens hun voorlopige onderzoeksbevindingen.

Tijdens de lezing gaven de onderzoekers aan dat de bereidheid om iets te melden lang niet altijd leidt tot daadwerkelijk melden: mensen hebben vaak wel de intentie om iets te melden, maar doen het uiteindelijk toch niet. In de wetenschappelijke literatuur wordt dat een ‘intention-behavior gap’ genoemd.
Zo blijkt uit onderzoek dat bij het zien van een hennepplantage 91% van de mensen bereid is om melding te doen, terwijl slechts 28% dat ook daadwerkelijk doet. De wetenschappelijke literatuur concludeert dat de intentie om gedrag te vertonen een relatief beperkte voorspeller is van het gedrag zelf. Naast intentie zijn er andere factoren die ertoe leiden dat iemand gedrag wel of niet vertoont.

Organisatiecultuur
Meldingsbereidheid kan ook beïnvloed worden door een organisatiecultuur. Cultuur kan ‘gewenst’ gedrag bevorderen, maar ook ‘ongewenst’ gedrag belemmeren.
Met behulp van het wetenschappelijke COM-B gedragsmodel maakten de onderzoekers een voorlopige analyse van meldgedrag. Volgens dit model zijn er bij gedrag drie ‘knoppen’ om aan te draaien: de capaciteit van mensen om het gedrag te vertonen (zoals kennis en vaardigheden), de fysieke en/of sociale omgeving waarin ze dat doen (ook wel ‘gelegenheid’ genoemd) en de bewuste of onbewuste motivatie waarmee ze dat doen. Volgens de voorlopige onderzoeksbevindingen zijn er vooral bij de factoren ‘gelegenheid’ en ‘motivatie’ diverse onderliggende oorzaken die het melden kunnen bevorderen of belemmeren.

Het onderzoek is nog in volle gang. Het uiteindelijke rapport wordt op 30 oktober 2025 definitief opgemaakt.