De incasso van boetes die winkeliers zelf mogen opleggen aan winkeldieven stagneert. Dat komt omdat de politie minder vaak persoonsgegevens van verdachten verstrekt. Daardoor blijft het grootste deel van deze boetes onbetaald. Dit melden organisaties zoals SODA en Overlastregistratie Nederland, die verantwoordelijk zijn voor de afhandeling van winkeldiefstallen via civiele aansprakelijkstellingen.

Ondernemers mogen een boete van 181 euro opleggen aan winkeldieven als compensatie voor de tijd die zij kwijt zijn door de diefstal. Veel winkeliers besteden de incasso uit aan gespecialiseerde bedrijven, die hiervoor naam- en adresgegevens bij de politie opvragen.
Volgens marktleider SODA verstrekt de politie sinds februari 2022 aanzienlijk minder gegevens vanwege een aangepast beleid. Stichting DAAD, toezichthouder op de boete-inning door SODA, stelt zelfs dat het merendeel van de benodigde gegevens niet meer wordt geleverd.
“Van de 500 wekelijkse aanvragen ontvangen we er nu slechts 20 tot 25 terug”, zegt Lex Westerman, directeur van Stichting DAAD tegenover de NOS. “Daardoor zouden ongeveer 20.000 winkeldiefstallen niet meer kunnen worden verhaald, wat neerkomt op gemiste schadevergoedingen van in totaal bijna 4 miljoen euro in 2022.”

Gevolgen voor preventie en vertrouwen
Niels van Os, directeur van SODA, wijst op de bredere gevolgen. “Dit ondermijnt het vertrouwen in de overheid en ontmoedigt ondernemers om aangifte te doen.” Daarnaast benadrukt hij de preventieve werking van de boetes: winkeldieven die een civiele schadevergoeding moeten betalen, plegen minder snel opnieuw diefstal. Door het huidige beleid verdwijnt dit effect.
De politie erkent dat het aantal verstrekte gegevens is afgenomen. Dit komt volgens hen doordat het proces sinds vorig jaar veel arbeidsintensiever is geworden. Voorheen werden gegevens automatisch gedeeld met de betrokken bedrijven, maar vanwege fouten in de gegevensverwerking is deze methode stopgezet.
Daarnaast vereist de privacywetgeving in sommige gevallen een handmatige controle van persoonsgegevens. Dit kost extra tijd, terwijl politiecapaciteit beperkt is.

Ethische dilemma’s
De politie worstelt ook met ethische vragen, zoals of gegevens alleen aan individuele ondernemers of ook aan externe partijen mogen worden verstrekt. Ook is er discussie over het delen van persoonsgegevens van minderjarigen.
Er wordt volgens een politiewoordvoerder gewerkt aan een nieuw landelijk proces. Maar dit kost tijd en het delen van persoonsgegevens is volgens hem geen prioriteit binnen de kerntaken. Hoewel de politie al sinds 2012 gegevens verstrekt, is er na jaren van overleg nog geen definitieve oplossing.
SODA geeft aan sinds februari 2022 met de politie in gesprek te zijn, maar zonder resultaat. Grote winkelketens en supermarkten reageren wisselend op de situatie. Sommige zeggen geen problemen te ondervinden, terwijl anderen zich onthouden van commentaar.
Overlastregistratie Nederland is niet meer in gesprek met de politie. Het bedrijf voert momenteel een rechtszaak tegen de politie, waarbij een forse schadeclaim op tafel ligt. De uitspraak van de rechter wordt binnenkort verwacht.