Bezuinigingen en decentralisatie dwingen gemeenten om handhaving & toezicht efficiënter aan te pakken. Tegelijkertijd eisen burgers en bedrijven meer transparantie over de effectiviteit van het beleid.

Het afgelopen jaar hebben gemeenten al wel steeds meer gegevens vastgelegd over klachten, meldingen en de burgertevredenheid. Maar die gegevens worden nog weinig gebruikt om een toekomstvast beleid te ontwikkelen. Het is dus tijd voor de stap van registreren naar registreren. Dit blijkt uit het Benchmarkonderzoek Gemeentelijke Handhaving & Toezicht van G4S. 38% van alle Nederlandse gemeenten heeft deelgenomen aan de benchmark. Hieruit is af te leiden dat Handhaving & Toezicht hoog op de agenda staat.

Net als in de benchmark van 2011 staan de bezuinigingen bovenaan de bestuurlijke agenda. Veel gemeenten vragen zich nu af of ze alle taken op het gebied van Handhaving & Toezicht kunnen blijven uitvoeren. Om efficiënter en effectiever te werken zoeken ze samenwerking met andere gemeenten. Doorgaans is het beleid gebaseerd op meerjarige handhavingplannen. Verder wordt het beleid met name bij kleine en middelgrote gemeenten vaak bepaald door het extrapoleren van klachten en meldingen. Grotere gemeenten laten zich beleidsmatig minder leiden door incidenten. Wijkagenten en buurtregisseurs zijn de belangrijkste ”informanten” voor de operationele aansturing. Ook regionaal overleg is een veelgebruikte informatiebron.

Gemeenten doen vaker onderzoek naar de tevredenheid van burgers. Verder groeit de hoeveelheid digitaal opgeslagen informatie over klachten en meldingen. Die gegevens worden nu vooral geraadpleegd voor tussentijds bijstellen van het beleid. Maar ze zijn ook bruikbaar voor het doorrekenen van beleidsscenario’s. Helaas beschikken slechts weinig gemeenten over de hiervoor benodigde ICT-faciliteiten. Bij het aanpakken van problemen is het belangrijk om de resultaten zichtbaar te maken. Dat voorkomt een kloof tussen perceptie en realiteit. Zo dalen de criminaliteitscijfers, maar is het gevoel van onveiligheid niet afgenomen. Het dichten van die kloof is extra belangrijk, omdat uit de benchmark blijkt dat toezichthouders minder uren op straat aanwezig zijn.

Een brede taakopvatting is belangrijk om doelmatiger te werken. Denk aan een parkeercontroleur die ook overlast kan signaleren en oplossen. Die brede inzetbaarheid is een criterium bij het selecteren van een externe partner voor Handhaving & Toezicht. De hoofdreden voor inhuur is flexibiliteit: gemeenten maken nu vooral op piekmomenten of bij tijdelijke vervanging gebruik van externe toezichthouders. Ook het vermogen tot meedenken wordt vaak genoemd als criterium bij de selectie van een partner voor Publiek Private Samenwerking.