Biometrie is in de beveiliging vooral bekend als identificatiemiddel bij toegangsverlening. Maar er zijn meer toepassingen. Bijvoorbeeld bij forensisch onderzoek. Reden voor de tienjarige VVBI om de jubileumbijeenkomst te houden in een opleidingsinstituut voor toekomstige forensisch onderzoekers.

De VVBI (Vereniging voor Biometrie en Identiteit) is een kleine Nederlandstalige vereniging die een enorme expertise rondom biometrie en identiteit herbergt. Een ambitie is het uitwisselen van informatie en het delen van kennis tussen bedrijfsleven, kennisinstituten, overheid en burgers. Ook wil men een juist gebruik van biometrie bevorderen in onder andere persoonsherkenning en identiteitsmanagement. Deze doelstellingen werden tijdens de bijeenkomst ruimschoots behartigd.

Verantwoord gebruik
Iris Bijker van de opleiding forensisch onderzoek vertelde dat er elk jaar 500 aanmeldingen zijn, terwijl er maar zo’n 100 studenten geplaatst kunnen worden. Dat bewijst wel hoeveel interesse er is in het vakgebied.

Namens de VVBI ging Ruud Huijts in op de ontwikkeling van biometrie. Hij benadrukte het belang van het verantwoord gebruik van deze technologie, die op steeds grotere schaal wordt toegepast, zoals in het Nederlandse paspoort. Het stimuleren van verantwoord gebruik is dan ook de primaire doelstelling van de VVBI. En dat wordt bereikt door deskundigen met verschillende achtergronden op persoonlijke titel te laten deelnemen. Zo zijn er de afgelopen 10 jaar al 15 goed bezochte bijeenkomsten geweest en telt de VVBI inmiddels ruim 70 leden. En er is nog genoeg te doen, aldus Huijts. Door de toenemende digitalisering, weet je namelijk steeds minder vaak met wie je te maken hebt.

Iedereen heeft ermee te maken
Ronald Huijgens van Unisys wees erop dat biometrie al in het jaar 2000 voor Christus gebruikt werd. Ook zijn er bewijzen dat in het jaar 1200 in China vingerafdrukken al werden gebruikt om misdadigers op te sporen. In de moderne wereld gebeurde dat voor het eerst in 1890 in Argentinië. Inmiddels zijn er wereldwijd gigantische databanken met vele miljoenen vingerafdrukken. Tegenwoordig heeft bijna iedereen met biometrie te maken. Zo is het al 10 jaar mogelijk om de iPhone met een vingerafdruk te ontgrendelen en heeft iedereen nu een paspoort met vingerafdruk- en gezichtsherkenning. Vooral dankzij kunstmatige intelligentie wordt de technologie steeds nauwkeuriger en effectiever. Dat vergroot ook weer de toepassingsmogelijkheden, zoals toegangsverlening tot clouddiensten. Fysieke identiteitsbewijzen zullen in de nabije toekomst wellicht niet langer nodig zijn, maar voordat het zover is zo nog veel gestandaardiseerd moeten worden. Daarnaast blijft het een uitdaging om de veiligheid van biometrische gegevens te borgen.

Logistiek
Een andere grootschalige toepassing van biometrie is toegangsverlening in de havens. Hierover sprak Cor Stolk van Secure Logistics. Biometrie wordt hier ingezet om identiteiten van medewerkers en vrachtwagenchauffeurs te verifiëren. Dit is noodzakelijk om onbevoegde personen van de haventerreinen te weren en te voorkomen dat bijvoorbeeld drugssmokkelaars met een ‘geleende’ pas toegang krijgen. Stolk schetste aan de hand van de logistieke keten van bananentransport waar het zoal mis kan gaan. Niet al deze problemen zijn met biometrie op te lossen, maar de technologie wordt wel steeds vaker toegepast, zoals bij het tegengaan van documentvervalsing. Een uitdaging van deze tijd is dat medewerkers worden omgekocht of bedreigd om criminelen toegang te verlenen tot containers met smokkelwaar. Daarom worden zoveel mogelijk identiteiten geanonimiseerd, waarbij biometrie voor een veilige verificatie zorgt. Mensen mogen in deze situatie niet worden verplicht om gebruik te maken van biometrie. Daarom is ook een alternatieve controlemogelijkheid ingevoerd.

Gezichtsherkenning op de camping
Bij biometrie wordt vaak gedacht aan beveiliging van kerncentrales. Daan Kalkman van EasySecure vertelde dat het ook prima op een camping kan worden toegepast. Gasten krijgen bij het boeken een biometrische sleutel op hun smartphone, waarmee zij toegang krijgen tot een huisje en de campingfaciliteiten. Lang in de rij staan om in te checken is er niet meer bij. Biometrie dient hier dus niet voor high security, maar voor gemak. 80% van de gasten is er enthousiast over. Natuurlijk blijft ook hier de mogelijkheid bestaan om op andere manieren toegang te krijgen, maar dat biedt dan iets minder gemak. EasySecure heeft intussen acht recreatieparken als klant, die toegang verlenen middels gezichtsherkenning.

Paspoort in het buitenland
Biometrie biedt ook gemak voor Nederlanders die in het buitenland een nieuw paspoort nodig hebben. Stephanie Moro-Ellenberger van het ministerie van BZK vertelde hoe lastig dat kan zijn als je in een land zonder Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging woont. Dan moet je eerst op reis om een nieuw paspoort aan te vragen en vervolgens nog een keer om het op te halen. Tegenwoordig kan dat een stuk makkelijker als men al een paspoort heeft. Maar natuurlijk moet nog wel op alle mogelijke manieren worden voorkomen dat er op deze wijze fraude wordt gepleegd. De zogenoemde verschijningsplicht blijft daarom voorlopig van toepassing.

Privacy
Biometrie en privacy lijken twee tegenpolen. Jeroen Terstegge ging hier uitgebreid op in. De Algemene Verordening Gegevensbescherming verbiedt het gebruik van biometrie, maar er zijn uitzonderingen op dit verbod. Als je biometrie wil toepassen moet je kunnen aantonen waarom je zo’n uitzondering bent. Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen identificatie en verificatie. Terstegge sprak ook nog over authenticatie, maar er was discussie of dat nou onder identificatie of verificatie valt. Voor de Autoriteit Persoonsgegevens is het van belang dat er in Nederland geen Chinese toestanden ontstaan met realtime gezichtsherkenning op straat. Er wordt gewerkt aan een internationaal verdrag dat ook overheden verbiedt om dergelijke systemen in te voeren. Bekende jurist verwacht overigens wel dat er altijd wel weer uitzonderingen op de regel zullen worden gevonden. Zo maakt de politie al dankbaar gebruik van camerabeelden die in strijd met de AVG zijn en daarom volgens de wet Politiegegevens worden verwerkt. Voor de wetgever is het van belang dat de burger goed wordt beschermd, maar je kan je volgens Terstegge afvragen of een verbod van biometrie uiteindelijk meer veiligheid zal bieden.

Biometrie voor opsporing
Als laatste spreker ging John Riemen van de politie in op het gebruik van biometrie in de forensische opsporing. Sinds het begin van de vorige eeuw gebeurt dat op grote schaal, maar pas sinds 1989 worden hiervoor computers ingezet. Het toen ingevoerde Havank-systeem bevatte zo’n 700.000 vingerafdrukken, die via een modem konden worden gedeeld door verschillende politiekorpsen. Tegenwoordig wordt meer gebruik gemaakt van gezichtsherkenning, zoals met het systeem Catch. Dit maakt het een stuk eenvoudiger om gezochte personen op te sporen. Er kan bijvoorbeeld worden gezocht op basis van foto’s die zijn aangetroffen op een inbeslaggenomen telefoon. Daarnaast worden steeds meer biometrische kenmerken gebruikt om verdachten op te sporen, zoals afdrukken van handpalmen en zelfs blote voeten. Met de nieuwste technologie is het mogelijk iemand te herkennen aan de hand van een 3D-beeld van het lichaam.