Een wetenschappelijk onderzoek naar mogelijk honderden corruptiegevallen bij de douane moest beëindigd worden door structurele tegenwerking vanuit de douanetop. Dat erkennen minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en staatssecretaris Snel van Financiën in een brief aan de Tweede Kamer.

Volgens de brief heeft de douane het wetenschappelijke onderzoek naar de omvang van mogelijk grootschalige corruptie onder douaniers in de Rotterdamse haven stelselmatig gefrustreerd. Het ging om het onderzoek ‘Als de prooi de jager pakt’, dat aan het licht bracht dat er over een reeks van jaren mogelijk sprake is van honderden nog niet bekende corruptiegevallen. Er is hiervan wel een conceptrapport uitgekomen, maar het kabinet weigert dat openbaar te maken. Wel mogen Kamerleden vragen stellen aan de onderzoekers.

Vertrouwelijke informatie
Vanwege de tegenwerking door de douane konden de onderzoekers hun rapport niet afmaken en moesten zij besluiten om van publicatie af te zien. Volgens Grapperhaus en Snel is alleen in enkele gevallen een afweging gemaakt om niet te voldoen aan een verzoek van de onderzoekers. Dat zou bijvoorbeeld gaan om toegang tot personeelsdossiers en vertrouwelijke, bedrijfsgevoelige informatie.
Het onderzoek startte al in 2016 en richtte zich in eerste instantie op integriteitsschendingen in de Rotterdamse haven. Uit een register van de FIOD bleek in 2017 dat mogelijk medewerkers van de douane en FIOD tegen betaling informatie aan criminelen hadden verstrekt. Toen de onderzoekers dieper wilden graven, werden zij vanaf 2018 ineens steeds meer tegengewerkt. Inzage in dossiers van 1996 tot 2016 werd geweigerd. Volgens Grapperhaus en Snel ging het hier om informatie die in 2017 al door de FIOD was verstrekt. In andere gevallen zou het gaan om vragen waarop al eerder antwoord was gegeven.

505 mogelijke integriteitsschendingen
Dat er iets aan de hand is bij de douane is wel duidelijk. Bij de brief aan de Kamer zit een overzicht waarin staat dat er van 2013 tot en met 2018 maar liefst 505 mogelijke gevallen van integriteitsschendingen zijn geconstateerd. In 41 zaken leidde dat tot ontslag van douanemedewerkers. Volgens de onderzoekers is de mogelijke omvang van de corruptie nog veel groter en treedt de douane hier onvoldoende tegen op. De douane zegt zich fel te hebben verzet tegen de publicatie van het rapport omdat beweringen niet voldoende onderbouwd zouden zijn. Er werd zelfs een contra-onderzoek uitgevoerd om het tegendeel te bewijzen. Toen uiteindelijk een onafhankelijke ‘check’ door andere wetenschappers werd geëist, besloten de onderzoekers hun werkzaamheden te beëindigen en het eindrapport niet uit te brengen.