Het fenomeen buurtwacht groeit de laatste jaren  explosief. Dat zegt Carola van Eijk, die aan het Instituut Bestuurskunde van de Universiteit Leiden onderzoek doet naar samenwerking tussen gemeenten, politie en burgers in dagblad Trouw.

De Nationale Politie beschikt volgens Van Eijk niet over exacte cijfers. Zij schat dat in de helft van de gemeenten  zo’n zevenhonderd buurtwachten actief zijn. De organisatiegraad wisselt sterk, constateert de onderzoekster. Het varieert volgens haar van actief patrouillerende burgers tot buurt-WhatsApp-groepen. Zo extreem als in Kootwijkerbroek, waar men zelfs helikopters inzet om boeven te vangen, is het nergens.

Initiatief
Het zijn volgens Van Eijk vooral de burgers zelf die het initiatief nemen. Uit haar onderzoek blijkt dat burgers vaak een socialere wijk willen die leefbaarder is. Het gaat dus niet alleen om het vangen van boeven maar ook om het signaleren van kapotte stoeptegels en lantaarnpalen. Burgers kunnen volgens de wetenschapper waardevolle input leveren voor de lokale veiligheid en leefbaarheid. Extra wet- en regelgeving vindt zij daarvoor niet nodig, maar de gemeenten en de politie moeten de ontwikkeling wel in de gaten houden. Zij moeten samen met de burgers de grenzen afbakenen en ervoor zorgen dat burgers niet de politietaken overnemen.

Heterdaadje
Volgens Van Eijk werkt de politie graag samen met de vele WhatsApp-groepen die in Nederland  worden opgericht. Maar dan wel binnen de marge van de wet. Zo maar iemand aanhouden mag niet, behalve als een dief op heterdaad wordt betrapt. De boef moet vervolgens direct aan de politie worden overgedragen. Dwang is alleen toegestaan als de betrapte boef wil vluchten. De WhatsApp-groepen zijn volgens de onderzoekster het meest effectief als ze werken via het SAAR-principe: Signaleer de verdachte, Alarmeer de politie, App de andere leden en Reageer door de verdachte aan te spreken.