Tot en met 2029 wil het ministerie van landbouw, natuur en voedselkwaliteit 72 miljoen euro investeren in natuurbrandpreventie. Een deel van het budget moet worden besteed aan een nieuw landelijk expertisecentrum.

Het expertisecentrum wordt nodig geacht omdat zowel de kans op natuurbranden als het daadwerkelijke aantal natuurbranden stijgt in Nederland. Exacte cijfers zijn niet bekend, want sinds 1994 worden natuurbranden in Nederland niet meer officieel bijgehouden. Dat wordt een taak van het nieuwe expertisecentrum. Volgens experts van de brandweer hebben tussen 2017 en 2022 in Nederland 3667 natuurbranden plaatsgevonden, waarbij jaarlijks gemiddeld een oppervlakte van 405 hectare is verbrand. Het gaat dan voornamelijk om heidegebieden. Bijna alle branden worden volgens de experts veroorzaakt door menselijk handelen, bewust of onbewust. Opvallend is dat natuurbranden in Nederland het vaakst op een zondag beginnen, als er naar verhouding veel recreanten in de natuur zijn.

Weinig slachtoffers
Natuurbranden krijgen relatief weinig aandacht, omdat er zelden slachtoffers vallen. Het laatste dodelijke slachtoffer viel in 2021. Dat ging om een oudere vrouw die niet kon vluchten tijdens een rietverbranding bij Sint-Jansklooster. Gemiddeld valt er eens in de tien jaar een dodelijk slachtoffer te betreuren als gevolg van een natuurbrand. Vroeger was dat anders. Zo vielen kwamen in 1917 achttien mensen om bij een veenbrand in het Drentse Valthermond. In 2020 dreigden ook slachtoffers te vallen. Aan het begin van de coronapandemie moest het dorp Herkenbosch worden geëvacueerd vanwege een naderende brand in De Meinweg. Ruim 4000 mensen moesten hun huizen verlaten, inclusief de bewoners van twee verzorgingstehuizen. Met de toenemende droogte en hitte in de lentes en zomers is het volgens de brandweer slechts een kwestie van tijd voordat zich een veel grotere ramp voltrekt. Door de klimaatverandering neemt de kans namelijk toe dat branden op veel plaatsen tegelijk ontstaan. Dat gaat problemen opleveren, omdat brandweerkorpsen nu vaak al aangewezen zijn op assistentie van collega’s uit naburige regio’s.

Nederland voldoet momenteel niet aan de verplichtingen binnen het VN-klimaatverdrag om gegevens over natuurbranden te verstrekken, waardoor de risico’s niet goed in beeld zijn en het beleid niet adequaat kan worden gevormd. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij wil mede daarom een landelijk expertisecentrum voor natuurbranden, dat ook verantwoordelijk zal zijn voor het verzamelen van statistieken. Samen met andere instanties wordt gewerkt aan een Landelijk Crisisplan Natuurbrand.