Volgens de ombudsmannen van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag komen steeds meer onschuldige mensen in de problemen doordat hun woning als ‘drugspand’ gesloten wordt door de burgemeester. Dat zeggen zij tegen RTL Nieuws. Mensen die niets van de drugs afwisten komen op straat te staan.

Als in een woning een bepaalde hoeveelheid drugs wordt gevonden, mag de burgemeester het pand tijdelijk sluiten. Het moet dan gaan om een partij die duidelijk niet alleen voor eigen consumptie is. Volgens de ombudsmannen worden vaak onschuldige burgers en ook kinderen de dupe van dit strenge beleid. Het zou gaan om tientallen gevallen per jaar. Hoogleraar algemene rechtswetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen zegt dat veel burgemeesters hun bevoegdheid meedogenloos toepassen en dat dit soms onevenredig hard uitpakt.

Huurcontract opgezegd
Uit onderzoek door RTL Nieuws zou blijken dat soms moeders met kinderen de dupe worden, omdat de ex-man stiekem drugs in de woning heeft achtergelaten. Als de autoriteiten daar achter komen, wordt het gezin tijdelijk uit de woning gezet. Gaat het om een huurwoning, dan is er een kans dat de verhuurder het huurcontract opzegt. In 2018 werden in heel Nederland 1250 woningen en bedrijfspanden gesloten na de vondst van drugs. Het is niet bekend hoe vaak dit disproportioneel was. Volgens de ombudsmannen is er lang niet altijd sprake van een verstoring van de openbare orde. Ook zou het soms om heel kleine partijen drugs gaan.

Wet Damocles
Burgemeesters mogen panden die in verband met drugshandel worden gebracht sluiten op grond van artikel 13b van de Opiumwet, ook wel de Wet Damocles genoemd. Dit mag buiten de rechter om. Op deze wijze kan de burgemeester een einde maken aan overlast die drugshandel in de buurt bezorgt. Sluiting mag als in de woning meer dan 5 gram softdrugs of meer dan vijf hennepplanten worden aangetroffen. Bij harddrugs ligt de grens op 0,5 gram. In Den Haag leidde de vondst van een partij drugs tot de uithuiszetting van een moeder en een baby van een half jaar oud. Michel Vols, hoogleraar openbare orde-recht aan Rijksuniversiteit Groningen, vindt dat de strijd tegen drugs totaal is doorgeslagen. In de ‘disproportionele’ gevallen zou de burgemeester eerst een waarschuwing moeten geven, maar dat gebeurt zelden.
Het Genootschap van Burgemeesters zegt geen signalen te hebben dat de Opiumwet niet goed wordt toegepast. Burgemeesters zouden alle belangen zorgvuldig afwegen. Bovendien kan iemand via de rechter proberen om sluiting van een pand te voorkomen. Dat gebeurde in Harderwijk, waar een woning voor een half jaar gesloten moest worden omdat een van de zoons zich met drugshandel bezighield. Die was inmiddels opgepakt, zodat er geen overlast meer kon zijn. De rechter stelde de bewoner in het gelijk. De gemeente kondigde daarop aan in hoger beroep te gaan.