De korpsleiding van de politie heeft aangekondigd dat politiemedewerkers niet langer uiterlijk of afkomst mogen laten meewegen bij het controleren van burgers zonder directe aanleiding. Dit besluit is genomen om discriminatie door politiemedewerkers tegen te gaan, zo meldt NU.nl.

Deze stap is gezet naar aanleiding van een rechterlijke uitspraak waarin de marechaussee werd berispt wegens etnisch profileren. Het gerechtshof Den Haag oordeelde in februari 2023 dat de grensbewakingsdienst discrimineerde door personen op basis van huidskleur, afkomst of etniciteit te selecteren voor controles zonder dat zij verdacht waren.
In het oude ‘Handelingskader Professioneel Controleren’ van de politie uit 2020 stond centraal wanneer iemand op basis van uiterlijk, etniciteit of afkomst gecontroleerd mocht worden. Het vernieuwde document van dit jaar, in handen van NU.nl, stelt echter dat dit ‘nóóit’ mag gebeuren, tenzij er sprake is van een verdachte waarvan het uiterlijk bekend is. Dit geldt echter niet voor proactieve controles, die zonder directe aanleiding plaatsvinden.

Goed begin
Mensenrechtenorganisaties Controle Alt Delete en Amnesty hebben de politie geadviseerd bij deze nieuwe werkinstructie. Beide organisaties hebben jarenlang geprocedeerd tegen de Staat en met succes, omdat zij vonden dat de marechaussee etnisch profileren als beleid hanteerde.
Een woordvoerder van Controle Alt Delete noemt de stap van de politie een goed begin. “Het beleid is nu in lijn met de mensenrechten. De volgende stap is om dit bij alle politiemedewerkers te implementeren.” De organisatie merkt op dat er nog ‘veel weerstand’ is onder politiemedewerkers.
Opvallend genoeg werd niet de politie, maar de marechaussee door de rechter berispt wegens etnisch profileren. De marechaussee hanteert ook een Handelingskader Professioneel Controleren, dat vergelijkbaar is met dat van de politie. Echter, na de gerechtelijke uitspraak en het verbod vanuit het kabinet op etnisch profileren door de marechaussee, heeft deze dienst de instructie voor medewerkers nog niet aangepast. Op termijn zal dit echter wel gebeuren, aldus een woordvoerder van de marechaussee tegenover NU.nl. “Het onderwerp etnisch profileren heeft voortdurend onze aandacht.”