Volgens Marnix Norder, voorzitter van branchevereniging Aedes, zijn de achterstandswijken weer terug. “Woningcorporaties en gemeenten zien het, bewoners merken het. Elke dag. De tweedeling neemt toe, mensen met allerlei persoonlijke problemen blijven achter in wijken waar gezinnen vertrekken.”

De Aedes-voorzitter reageert hiermee op een onderzoek van RIGO Research en Advies. Daaruit blijkt dat de leefbaarheid verslechtert in buurten met veel sociale huurwoningen. Het onderzoeksbureau bekeek in opdracht van branchevereniging Aedes het effect van de instroom van kwetsbare huurders op de leefbaarheid in wijken. Norder: “Er zijn portieken waar alleen nog hulpbehoevende ouderen, armlastige alleenstaanden of mensen met een beperking wonen. Die mensen staan er alleen voor, zorgen voor overlast, hebben schulden of zijn verslaafd. Dat komt steeds vaker voor. Daar kunnen we samen iets aan doen. Dus kabinet, geef woningcorporaties meer ruimte om kwetsbare mensen verspreid over wijken te huisvesten. En gemeenten, zorg voor goede begeleiding.”

Lokale aanpak
Aedes wil dat gemeenten de problemen lokaal aanpakken. De begeleiding van kwetsbare bewoners door gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties moet veel intensiever. Bovendien moet het Rijk lokaal maatwerk mogelijk maken in de wet. Kwetsbare buurten zijn gebaat bij huur- en koopwoningen in verschillende prijsklassen en bij minder eenzijdige instroom van kwetsbare bewoners. Corporaties kunnen meer betekenen als meer mensen in aanmerking kunnen komen voor een sociale huurwoning. En als zij voor meer middenhuurwoningen kunnen zorgen. Bij de evaluatie van de huidige Woningwet verdient leefbaarheid extra aandacht en is lokaal maatwerk het sleutelwoord, aldus de branchevereniging.

Resultaten
Eerdere signalen van woningcorporaties dat de leefbaarheid in wijken onder druk staat, onderbouwt RIGO met harde cijfers. De onderzoekers concluderen dat er een directe relatie bestaat tussen een toename van bewoners met persoonlijke problemen en een verslechtering van de leefbaarheid. In buurten die voor meer dan twee derde uit sociale huurwoningen bestaan, stromen veel mensen in met lage inkomens. Zij hebben ook vaak psychische problemen, fysieke gezondheidsproblemen of een licht verstandelijke beperking. Bewoners in deze buurten hebben ongeveer vier keer zo vaak psychische problemen als in wijken zonder sociale huurwoningen. Uit het onderzoek blijkt ook dat in genoemde buurten 15 procent meer overlast en 9 procent meer agressie voorkomt dan landelijk gemiddeld.

Oorzaken
RIGO geeft hiervoor twee oorzaken. Jarenlang overheidsbeleid heeft de sociale huursector kleiner gemaakt en beperkt tot de laagste inkomens. In de afgelopen periode is het aantal plekken in zorgcomplexen en GGZ-instellingen ook sterk gedaald, waardoor cliënten (deels noodgedwongen) op zichzelf wonen. Zij zijn vrijwel altijd aangewezen op de goedkoopste sociale huurwoningen en deze liggen vaak in eenzijdige buurten.
Woningcorporaties zetten zich in voor leefbare wijken voor alle huurders. Huismeesters en woonconsulenten zijn volgens RIGO de oren en ogen in de wijk. Zij signaleren problemen en een gebrek aan begeleiding. Corporaties kijken bij de samenstelling van hun woningvoorraad naar variatie in zowel woningtype als in locatie binnen verschillende wijken. Bij het beheer van de woningen letten zij ook op voldoende verlichting en schone portieken om de buurt leefbaar en veilig te houden.

Innovatiechallenge
Aedes, KWH en het Blomberginstituut hebben in het kader van de Vernieuwingsagenda initiatief genomen voor de Innovatiechallenge Leefbare Wijken en Buurten 2018-2019. Dat is een nieuwe aanpak waarbij in zes teams corporatiebestuurders elkaar, de wetenschap en de markt vinden om samen te komen tot vernieuwende oplossingen voor leefbare wijken.